از «دراگون بال» گرفته تا «وان پیس» و «ناروتو»، جهان انیمههای شونن پر است از شخصیتهایی که انگار از یک الگوی آشنا بیرون آمدهاند: قهرمانی پرانرژی و سادهدل، رقیبی نابغه و گوشهگیر، و استادی مرموز و فرزانه. تکرار این تیپهای شخصیتی تصادفی نیست؛ آنها بر پایه کهنالگوهایی ساخته شدهاند که قرنهاست در اسطورهها و داستانهای بشری تکرار میشوند. در این تحلیل از ساویس گیم، به سه کهنالگوی پرتکرار در انیمههای شونن میپردازیم و رمز جذابیت جاودانهشان را باز میکنیم.
قهرمان پرانرژی و سادهدل (گوکو، لوفی)
گوکو و مانکی دی. لوفی هر دو نمایندهی بینقص کهنالگوی «قهرمان معصوم» هستند. این شخصیتها با وجود قدرتهای شگفتانگیز، ذهنی ساده و قلبی پاک دارند؛ انگیزهشان هرگز انتقام یا ثروت نیست، بلکه محافظت از دوستان و لذت بردن از ماجراجویی است. اشتهای سیریناپذیر، بیتوجهی به آداب اجتماعی و ایمان تزلزلناپذیر به خوبی ذات انسان، آنها را به چهرههایی دوستداشتنی و الهامبخش بدل میکند. این قهرمانان به مخاطب اجازه میدهند تا بار دیگر کودک درون خود را بیدار کند و باور داشته باشد که با اراده و پشتکار، غیرممکنها ممکن میشوند.
رقیب نابغه و گوشهگیر (ساسوکه، باکوگو)
در برابر روشنایی قهرمان، سایهای تاریک و پیچیده ایستاده است: رقیب. ساسوکه اوچیها با انتقامجویی سرد و انزوای خودخواسته، و کاتسوکی باکوگو با غرور انفجاری و استعداد خیرهکنندهاش، هر دو تجسم کهنالگوی «رقیب» هستند. این شخصیتها معمولاً از قهرمان باهوشتر و بااستعدادترند، اما یک خلأ عاطفی یا زخم گذشته آنها را از رسیدن به آرامش بازمیدارد. رابطه آنها با قهرمان ترکیبی از رقابت، تحسین پنهان و گاه حتی خصومت است. جذابیت این شخصیتها در این است که «اگر قهرمان راه دیگری را برگزیند چه میشود» را نشان میدهند؛ آنها آینهای هستند که عمیقترین ترسها و پتانسیلهای تاریک قهرمان را بازتاب میدهند.
استاد مرموز و فرزانه (جیرایا، روشی)
جیرایا، یکی از سه سانین افسانهای، نه فقط یک استاد رزمی، که شخصیتی لایهلایه است: در ظاهر احمق و لاابالی، اما در باطن خردمندی عمیق و غمگین. این کهنالگوی «پیر فرزانه» یا «استاد دیوانهنما» در انیمههای شونن نقشی حیاتی دارد. استاد، قهرمان را نه فقط در فنون رزمی، که در شناخت خود و جهان آموزش میدهد. او معمولاً گذشتای پر از حسرت دارد و دانش خود را با طنز و رفتار عجیب میپوشاند. جذابیت این شخصیتها در این است که مخاطب در کنار قهرمان، احساس امنیت میکند؛ میداند دستی پنهان پشت این ماجراجوییهاست و حتی وقتی همهچیز تاریک میشود، حکمتی هست که هنوز فاش نشده است.
چرا این کهنالگوها همیشه جذاب میمانند؟
پاسخ در روان انسان نهفته است. کارل یونگ معتقد بود کهنالگوها تصاویری ازلی در ناخودآگاه جمعی بشرند. قهرمان سادهدل، نیاز ما به امید و پیشرفت را قلقلک میدهد؛ رقیب، سایه و بلندپروازی سرکوبشدهمان را به تصویر میکشد؛ و استاد مرموز، گرسنگی روحی ما برای راهنمایی و خرد را برآورده میسازد. این الگوها هرگز کهنه نمیشوند، چون پرسشهای وجودی بشر تغییر نمیکنند: من که هستم؟ رقیبم کیست؟ چه کسی راه را نشانم میدهد؟ انیمههای شونن با قصهگویی پرشور و شخصیتپردازی کهنالگویی، به این پرسشها پاسخی شاعرانه، حماسی و تکاندهنده میدهند و هر نسل تازهای را مسحور خود میکنند.
کدام انیمه شونن بهترین است؟
