حتماً برای شما هم پیش آمده که هنگام تماشای یک انیمه مدرن مثل جوجوتسو کایسن یا شیطان کش، ناگهان کنجکاو شوید بدانید این سبک بصری و داستانگویی عجیب و جذاب از کجا آمده است. انیمههایی که امروز میبینیم، حاصل سفری ۶۰ ساله هستند که در این مسیر، انیمیشن ژاپن از یک تقلید ساده از دیزنی به یک زبان جهانی تبدیل شد. با ساویس گیم همراه شوید.
دهه ۶۰: تولد انیمه مدرن با «آسترو بوی»
داستان انیمه مدرن بدون نام اوسامو تزوکا (Osamu Tezuka) کامل نمیشود. او که به «خدای مانگا» معروف است، در سال ۱۹۶۳ انیمه آسترو بوی (Tetsuwan Atom) را ساخت. تزوکا با بودجه بسیار کم، تکنیکی به نام «لومیشن» (Limited Animation) را ابداع کرد: به جای ۲۴ نقاشی در ثانیه، فقط بخشهای متحرک بدن (مثل دهان و چشم) تغییر میکردند. این نوآوری اقتصادی، صنعت انیمه ژاپن را نجات داد و الگویی شد که تا امروز هم استفاده میشود.
دهه ۸۰: عصر طلایی مکا و سایبرپانک
دهه ۱۹۸۰ نقطه عطف انیمه بود. گوندام (Mobile Suit Gundam) در ۱۹۷۹ شروع شد اما در دهه ۸۰ به بلوغ رسید و مفهوم «ربات غولپیکر» را از یک ابرقهرمان ساده به یک سلاح جنگی واقعگرا تبدیل کرد. درخشش این دهه با آکیرا (Akira) در سال ۱۹۸۸ به اوج رسید. آکیرا انیمه را به سینماهای جهان برد؛ انیمیشنی با جزئیات سورئال، صحنههای تعقیب موتور سوارانه و خشونتی که مخاطب غربی را شوکه کرد.
دهه ۹۰: انقلاب روانشناختی با «اونجلیون»
اگر دهه ۸۰ انیمه را زیبا کرد، دهه ۹۰ آن را عمیق کرد. در این دهه دراگون بال زد (Dragon Ball Z) قالب شونن نبرد-محور را استاندارد کرد (دشمن قویتر، تبدیل شدن، انرژی دادن جمعی). اما انقلاب واقعی در سال ۱۹۹۵ با نئون جنسیس اونجلیون (Neon Genesis Evangelion) رقم خورد. هیدئاکی آنو نشان داد که رباتهای غولپیکر نماد ترومای روانی و بحران هویت نوجوانان هستند. اونجلیون این پرسش را مطرح کرد: «اگر یک بچه ۱۴ ساله مجبور شود جهان را نجات دهد، نابودش نمیکند؟»
دهه ۲۰۰۰ تا امروز: جهانی شدن و عصر طلایی استریمینگ
از سال ۲۰۰۰، استودیو جیبلی (Hayao Miyazaki) با آثاری چون شهر اشباح (Spirited Away) اسکار گرفت و ثابت کرد انیمه فقط «کارتون ژاپنی» نیست، بلکه سینمای جدی است. در دهه ۲۰۱۰، نتفلیکس و کرانچی رول انیمه را به خانه همه مردم جهان آورد. شیطان کش (Demon Slayer) در سال ۲۰۲۰ با فروش تاریخی فیلم قطار اینفینیتی رکورد زد و نشان داد انیمه حالا از هالیوود هم پرفروشتر است.
امروز: انیمه به جریان اصلی فرهنگ جهانی تبدیل شده. از سبکهای نوستالژیک (با بازسازیهای فرعی مثل اوران های اسکول) تا تجربیهای سورئال (مثل سونی بوی). اگر دهه ۶۰ تولد، دهه ۸۰ بلوغ و دهه ۹۰ بلوغ عاطفی بود، دهه ۲۰۲۰ یعنی دوران طلایی دسترسی و تنوع.
آیا شما هم دوران طلایی خودتان را به خاطر میآورید؟ اولین انیمهای که شما را شگفتزده کرد، کدام بود؟
