راهنمای خرید کارت گرافیک دست دوم: چه نکاتی را باید بررسی کنید؟

آیا به فکر خرید کارت گرافیک برای ارتقای تجربه گیمینگ خود هستید، اما قیمت‌های بالا شما را منصرف می‌کند؟ خرید یک کارت گرافیک دست دوم می‌تواند راه حلی ایده‌آل برای تعادل بین علاقه شما به بازی و محدودیت بودجه باشد.

طبق آمار Statista، جامعه عظیم گیمرهای کامپیوتری در سراسر جهان در حال رشد است و پیش‌بینی می‌شود در سال 2025 به ارزش 65 میلیارد دلار برسد. از مزایای اصلی گیمینگ روی PC، می‌توان به کیفیت بصری بالاتر و نرخ فریم (Frame Rate) بهتر اشاره کرد که به شما امکان شخصی‌سازی ظاهر و عملکرد بازی‌ها را می‌دهد.

بازی‌های جدیدی مانند «Black Myth: WuKong» که از قابلیت‌های پیشرفته موتور Unreal Engine 5 استفاده می‌کنند، کارت گرافیک‌های سری NVIDIA RTX 20 یا Radeon RX 5000 را توصیه می‌کنند. حتی بازی‌های قدیمی‌تری مثل «Cyberpunk 2077» (منتشر شده در ۲۰۲۰) می‌توانند با فعال کردن گزینه‌های گرافیکی سنگین (مانند ردیابی پرتو (Ray Tracing)، انعکاس‌ها و ابرهای حجیم)، کارت گرافیک را تا حد نهایت توانش به چالش بکشند.

طبیعی است که برای لذت بردن از بازی‌ها، بخواهید تنظیمات گرافیکی را روی حداکثر قرار دهید. اما وقتی قیمت کارت‌های گرافیک قوی‌تر جدید را بررسی می‌کنید، به وضوح درمی‌یابید که گرایش به گیمینگ روی PC چقدر می‌تواند پرهزینه باشد. از آنجا که ممکن است هزینه کارت‌های گرافیک نو کاملاً خارج از بودجه شما باشد، کاوش در بازار کارت‌های دست‌دوم برای صرفه‌جویی مالی بسیار مهم است. با این حال، محتاط باشید: باید بدانید کارت قبلاً در چه شرایطی استفاده شده، روی آن تست بنچمارک اجرا کنید تا مشکلات احتمالی آشکار شود و مطمئن شوید که میزان صرفه‌جویی به حدی است که ریسک خرید را توجیه می‌کند.

۱- کارت قبلاً در چه شرایطی استفاده شده است؟

در بهترین حالت، ممکن است با فروشنده‌ای روبرو شوید که گاه‌وبیگاه بازی‌های سبکی مانند «Fortnite» یا «Factorio» را اجرا کرده و کیس کامپیوترش را همیشه عاری از گردوغبار نگه داشته است. در این سناریوی ایده‌آل، کارت احتمالاً هرگز تحت فشار کاری شدید نبوده و هنوز هم وضعیت مطلوبی دارد.

با این حال، اگر متوجه شوید که کارت گرافیک به‌طور مداوم و در دمای بالا به عنوان بخشی از یک ریگ ماینینگ ارز دیجیتال کار کرده، بهتر است از خرید آن صرف‌نظر کنید. اگرچه این مشکل چند سال پیش و پس از سقوط بازار ارزهای دیجیتال شایع‌تر بود، اما همچنان ممکن است برخی از این کارت‌ها در بازار موجود باشند. کارت را از نظر ظاهری به دقت بررسی کنید و به دنبال تغییر رنگ (سیاه‌شدگی یا سوختگی) روی برد مدار چاپی (PCB) باشید که می‌تواند نشانه overheating باشد.

همچنین باید نسبت به کارت‌هایی که اورکلاک شده‌اند، محتاط باشید. فرقی نمی کند شما خودتان بلد باشید چگونه کامپیوتر را اورکلاک کنید یا نه؛ از فروشنده‌ای که تنظیمات استاندارد کارت را تغییر داده، اطلاعات کامل بخواهید. اورکلاک کردن اگر با دانش و دقت انجام شود می‌تواند کم‌خطر باشد، اما اگر اصولی رعایت نشده و بین افزایش عملکرد و پایداری تعادل برقرار نشده باشد، می‌تواند باعث مشکلات آینده شود. حتی اگر اورکلاک به درستی انجام شده باشد، مصرف برق بیشتر و حرارت بالاتر می‌تواند طول عمر کارت را کاهش دهد.

۲- حتماً قبل از خرید، تست بنچمارک انجام دهید

اگرچه در همه شرایط امکان‌پذیر نیست، اما اجرای یک تست استرس (Stress Test) روی کارت گرافیک دست‌دوم می‌تواند خیال شما را راحت کند. ممکن است نتوانید تمام اطلاعات را از فروشنده دریافت کنید، اما نتایج به دست آمده از ابزارهایی مانند UNIGINE Heaven ،FurMark یا 3DMark می‌توانند قبل از پرداخت پول، علائم هشداردهنده را نشان دهند.

برای مثال، وقتی کارت تحت بار گرافیکی سنگین قرار می‌گیرد، آیا:

• آرتیفکت (Artifact) عجیبی می‌بینید؟ (مثل رنگ‌های غیرطبیعی، نورپردازی ناهمگون با صحنه، نمادها یا خطوط تصادفی روی صفحه)
  این ناهنجاری‌های بصری می‌توانند ناشی از خطای پردازشی، دمای بیش از حد بالا یا نشانه‌ای از ضعف و نزدیک بودن کارت به پایان عمر مفیدش باشد.
• آیا سیستم کرش (Crash) می‌کند یا بی‌پاسخ (Freeze) می‌شود؟
• آیا کارت بیش از حد داغ می‌کند؟
  مطمئن شوید که سیستم خنک‌کننده کارت (فن‌ها) به درستی کار می‌کنند و با افزایش بار، سرعت آن‌ها نیز به طور متناسب افزایش می‌یابد. قبل از خرید، باید از طبیعی بودن دمای کارت تحت بار مطمئن شوید.

۳- آیا قیمت کارت دست‌دوم در مقایسه با نو، منطقی است؟

یک کارت دست‌دوم با ریسک‌هایی همراه است که در خرید کارت نو وجود ندارد. شما هرگز نمی‌توانید مطمئن باشید که یک قطعه دست‌دوم در چه محیطی و با چه شرایطی استفاده شده و چقدر از آن نگهداری شده است. بنابراین، باید تصمیم بگیرید که چه مقدار صرفه‌جویی در هزینه، خرید دست‌دوم را نسبت به نو توجیه می‌کند.

• یک کارت RTX 4080 Super دست‌دوم ممکن است تنها کمی از نمونه نو ارزان‌تر باشد.
• اما یک کارت RTX 2080 می‌تواند با تخفیف بسیار قابل توجهی به فروش برسد.

معمولاً کارت‌های بسیار قدرتمند و جدید (High-End) ارزش خرید دست‌دوم چندانی ندارند. برای مثال، کارت NVIDIA RTX 4090 به طور متوسط در بازار دست‌دوم حدود 180 میلیون قیمت دارد، در حالی که قیمت نمونه نو آن بیش از 200 میلیون است. با وجود صرفه‌جویی چند میلیونی، وقتی صحبت از مبالغ بالای ۱۰۰ میلیون است، آیا پرداخت چند میلیون بیشتر برای خرید یک محصول نو و دارای گارانتی منطقی‌تر نیست؟

بهترین معاملات در بازار دست‌دوم معمولاً حول محور قیمت ۳۰ میلیون یافت می‌شوند.

در این محدوده قیمت، می‌توانید کارتی مانند AMD RX 6800 با ۱۶ گیگابایت حافظه VRAM پیدا کنید که عملکرد بسیار خوبی دارد. در همین رده قیمتی، می‌توان به سراغ کارت‌های سری NVIDIA RTX 30 نیز رفت که قابلیت رهگیری پرتو (Ray Tracing) را ارائه می‌دهند؛ اما با داشتن تنها ۸ گیگابایت حافظه، ممکن است عملکرد Ray Tracing آن‌ها در بازی‌های جدیدتر چندان مطلوب نباشد.

در نهایت، انتخاب بین برندهای NVIDIA و AMD همیشه با مزایا و معایب هرکدام همراه است. اما با کمی تحقیق و بررسی دقیق، می‌توانید معاملات بسیار خوبی در بازار کارت‌های گرافیک دست‌دوم، صرف نظر از برند، پیدا کنید.

شما چه نکته و پیشنهادی برای خرید کارت گرافیک دست دوم دارید؟